On Yedi Atı Üçe Bölmek

Seneler önce Japon bir eğitmenden nasıl fayda sağlayacağımızı konuşurken, bir büyüğümüz şu kıssayı anlatmıştı. Bakış açısını değiştirmek üzerine bir hikâye olarak aklımda kaldı.

Bir çiftçinin 17 atı ve 3 oğlu varmış. Vasiyetinde şöyle demiş:

Büyük oğlum atların yarısını, ortanca oğlum üçte birini, küçük oğlum dokuzda birini alsın…

Gel zaman git zaman çiftçi ölmüş. Oğulları vasiyete göre paylaşmaya çalışınca kesirli sonuçlarla karşılaşmışlar: 8,5; yaklaşık 5,67 ve 1,89 at…

Ne yapacaklarını bilememişler.
Köyün bir bilge kişisine uğramışlar. Durumu dinlemiş, gülümsemiş ve şöyle demiş:
“Benim bir atım var, onu da ekleyelim. Artık 18 atınız oldu.”
18 üzerinden bölmüşler:
9 at büyük oğula,
6 at ortanca oğula,
2 at küçük oğula.

Toplam 17 at eder. Bilge de kendi atını alıp ayrılmış.

Burada küçük bir matematik notu gerekli: Vasiyetteki payların toplamı 17/18’dir; bütünün tamamı değildir. On sekiz üzerinden yapılan 9–6–2 dağılımı, başlangıçtaki 17 atın aynı kesirlerle birebir paylaşılması anlamına gelmez. Bu nedenle hikâyeyi bir miras hesabının kesin çözümü olarak değil, bir düşünme kıssası olarak okuyorum.

Hikâyeden aldığım ders şu: Yeni kaynak aramadan önce problemi nasıl tanımladığımıza bakalım. Bakış “açısını” değiştirmek için bir bakış “aşısı” olsaydı keşke!

Bir yalın eğitmenin katkısı, her soruna yeni makine, para veya insan önermekle sınırlı değildir. Önce mevcut sistemi ve kabullerimizi görmemize yardım eder. Gerektiğinde kaynak da gerekir; fakat bunun hangi problemi çözeceğini anlamadan karar vermemeliyiz.

Bu hikâyeyi danışmanlığımın 17. yılında yeniden düşünürken, benim için asıl meselenin görmeyi öğretmek olduğunu fark etmiştim. “18. at” benzetmesini bu yüzden seviyorum.

Biz şirketlerimizde o kalan küsuratları paylaşmanın peşinde çok zaman harcıyoruz diye düşünüyorum… Atları keserek bölelim. Herkese miras oranında kilo ile bölüştürelim. Bu sefer de kemikli kısmı bana iyi kısmı sana geldi tartışması oluyor 🙂