DANIŞMANLIK · EĞİTİM · KOÇLUK
“Onu Fikret Usta bilir. Bu makineyi kimse onun gibi ayarlayamaz.” Üretimde tanıdık bir cümle. İçinde değerli bir deneyim de var, işletmenin fark etmesi gereken bir kırılganlık da.
Asıl sorun ustanın varlığı değildir. Bilginin yalnızca bir kişide kalması ve başka birinin güvenle öğrenebileceği bir yönteme dönüşmemesidir. Usta izinliyken iş duruyorsa, hem işletme hem usta bu bağımlılığın yükünü taşır.
Standart iş deneyimi görünür kılar
“Bir talimat yazalım” dediğimizde çalışan bunu deneyimine güvensizlik olarak duyabilir. Yıllarca geliştirdiği yöntemi anlamadan önüne kâğıt koyarsak, bu tepkiyi kendimiz de üretmiş oluruz.
Standart, mevcut koşullarda üzerinde uzlaşılmış en iyi bilinen yöntemi paylaşılabilir hâle getirmelidir. Değişmez bir emir değil, öğrenme ve iyileştirme için referanstır. İşin sırası kadar kaliteyi ve güvenliği etkileyen kritik noktaları da içermelidir.
“Ben hallederim”den “Birlikte öğrenelim”e
Deneyimli kişinin hızlı müdahalesi bazen üretimi kurtarır. Ama aynı problem tekrar ediyorsa yalnızca o müdahaleye güvenmek yetmez. Ne olduğunu, neden tekrar ettiğini ve başkasının nasıl fark edebileceğini birlikte incelemek gerekir.
Bilgiyi paylaşmak, ustanın değerini azaltmak zorunda değildir. Ustanın eğitici ve iyileştirme lideri olarak katkısını görünür kılabilir. Bunun için yönetimin de bilgi paylaşımına zaman ayırması ve emeği takdir etmesi gerekir.
Sahada nasıl başlayabiliriz?
- Kritik bir işi ustayla birlikte gözlemleyin; yöntemini ve nedenlerini dinleyin.
- Standart işi, işi yapanlarla birlikte hazırlayın.
- Başka bir çalışanın bu yöntemle işi güvenle öğrenip öğrenemediğini kontrol edin.
- İyileştirme fikrini deneyin; işe yararsa standardı birlikte güncelleyin.
Toyota’nın üretim sistemi anlatımı da insanın becerisini, deneyimini ve kendi başına düşünebilmesini önemser. Ustalığı sistemin karşısına koymak yerine, sistemin gelişmesine katmalıyız. [1]
“Usta nazı” diye bir ifade duydum. Benim tercihim, ustanın bildiğini paylaşabildiği ve emeğinin karşılığını gördüğü bir düzen kurmak.
