A-B kontrolü, ardışık iki operasyonun çalışmasını aralarındaki parça ve stok durumuna bağlayan düzenlemedir. Tanımlanan koşullar oluşmadan yeni çevrimin başlamasını engelleyerek fazla üretimi ve kontrolsüz birikmeyi azaltır.
Örnek: Sonraki makine doluyken önceki makinenin yeni parça üretmesini engelleyen sensörlü bir kontrol kurmak.
Daha fazlaDaha az · A-B Control
Ne işe yarar?
İki operasyon arasındaki birikmeyi sınırlar ve sonraki adım hazırken üretime izin verir.
En sık yapılan hata
Kontrol koşullarını aşarak makineyi boş kalmasın diye çalıştırmak.
İlgili kavramlar
Bir problemin mevcut durumunu, analizini, karşı önlemlerini ve takibini kısa ve bütünlüklü biçimde ele alan düşünme ve iletişim yaklaşımı.
Örnek: Tekrarlayan bir teslimat gecikmesini verilerle inceleyip önlemleri takip etmek.
Daha fazlaDaha az · A3
Ne işe yarar?
Problemin gerekçesini, kanıtlarını ve çözüm mantığını ortak bir çerçevede tartışmayı sağlar.
En sık yapılan hata
Formu doldurmayı amaç haline getirip problemi sahada doğrulamadan çözüm yazmak.
Ne değildir?
Yalnızca bir rapor şablonu değildir; problemi birlikte anlama ve çözüm mantığını geliştirme sürecidir.
İlgili kavramlar
Malzeme ve bilginin müşteriye değer sağlayacak adımlarda gereksiz bekleme ve geri dönüş olmadan ilerlemesi.
Örnek: İş istasyonları arasındaki yığılımı azaltıp parçayı daha düzenli aktarmak.
Daha fazlaDaha az · Akış
Ne işe yarar?
Bekleme, geri dönüş ve ara stokları azaltarak değerin müşteriye daha kısa sürede ulaşmasını sağlar.
En sık yapılan hata
Bir istasyonu hızlandırırken sonraki süreçte oluşan yığılmayı görmezden gelmek.
İlgili kavramlar
Six Sigma, yani Altı Sigma. Süreç değişkenliğini ve hataları azaltmak için veriye, istatistiksel analize ve yapılandırılmış iyileştirme projelerine dayanan yönetim yaklaşımıdır. Mevcut süreçlerin iyileştirilmesinde sıklıkla DMAIC kullanılır.
Örnek: Dolum miktarındaki değişkenliği ölçüp etkili faktörleri doğrulayarak eksik ve fazla dolumu azaltmak.
Daha fazlaDaha az · 6 Sigma
Ne işe yarar?
Değişkenliğin kaynağını verilerle inceleyerek hataları ve tutarsız sonuçları azaltır.
En sık yapılan hata
Ölçüm güvenilirliğini kontrol etmeden istatistiksel sonuçlara göre karar vermek.
İlgili kavramlar
Bir anormalliği görünür kılarak ilgili ekibin desteğini çağıran görsel veya sesli bildirim sistemi.
Örnek: Operatörün kalite sorunu gördüğünde destek çağrısı vermesi.
Daha fazlaDaha az · Andon
Ne işe yarar?
Sapmayı erken görünür kılar ve zamanında destek çağrılmasını sağlar.
En sık yapılan hata
Işığı veya ekranı kurup çağrıya kimin, nasıl yanıt vereceğini belirlememek.
Ne değildir?
Sadece üretim adetlerini gösteren ekran değildir; anormallik için tanımlı destek ve müdahale düzeni gerekir.
İlgili kavramlar
Günlük yönetimde kullanılan kısa sabah toplantısıdır. Ekip, önceki günün sonuçlarını, sapmaları ve günün önceliklerini gözden geçirir; sorumluları ve takip adımlarını belirler.
Örnek: Vardiya başında önceki günün sapmasını, sorumlusunu ve tamamlanma tarihini konuşmak.
Daha fazlaDaha az · Asakai
Ne işe yarar?
Günlük sapmaları, öncelikleri ve sorumluları netleştirerek aksiyon takibini hızlandırır.
En sık yapılan hata
Kısa toplantıyı uzun rapor sunumuna dönüştürmek ve önceki aksiyonları izlememek.
İlgili kavramlar
Çalışanların hangi işlerde hangi yetkinlik düzeyinde olduğunu gösteren tablodur. Eğitim ihtiyaçlarını, yedeklemeyi ve görev dağılımını görünür kılar.
Örnek: Bir vardiyada yalnızca tek kişinin yapabildiği ayar işi için ikinci bir çalışanın eğitimini planlamak.
Daha fazlaDaha az · Beceri Matrisi
Ne işe yarar?
Yetkinlik açıklarını, eğitim önceliklerini ve görev yedekleme ihtiyacını görünür kılar.
En sık yapılan hata
Eğitime katılmayı, işi bağımsız ve doğru yapabilmekle aynı kabul etmek.
İlgili kavramlar
Ne, neden, nerede, ne zaman, nasıl ve kim sorularıyla bir durumu veya problemi açık biçimde tanımlama yöntemidir. İngilizcede 5W1H olarak bilinir. Problemi tarif etmek için kullanılır; kök nedeni tek başına kanıtlamaz.
Örnek: Çizik hatasının hangi üründe, hangi istasyonda, ne zamandan beri ve nasıl görüldüğünü gözlem ve kayıtlarla netleştirmek.
Daha fazlaDaha az · 5N1K
Ne işe yarar?
Problemin kapsamını ve gözlenen durumu herkesin aynı şekilde anlamasını sağlar.
En sık yapılan hata
Gözlenen olguların yerine varsayılan nedenleri problem tanımına yazmak.
İlgili kavramlar
Bir sorunun nedenini art arda sorgulayarak süreçteki temel nedenlere yaklaşmayı sağlayan basit analiz tekniği.
Örnek: Makine duruşunda parça yokluğundan başlayıp yanlış yenileme kuralına kadar iz sürmek.
Her cevabı kanıtsız kabul etmek veya mutlaka beş soruda durmak.
Ne değildir?
Beş soruluk zorunlu bir anket değildir. Neden zinciri kanıtlarla ve gerekirse birden fazla dalda incelenir.
İlgili kavramlar
Çalışma alanını ayıklama, düzenleme, temizleme, standartlaştırma ve sürdürme adımlarıyla yönetme yaklaşımı.
Örnek: Takımların yerlerini belirleyip eksik olanı bir bakışta fark etmek.
Daha fazlaDaha az · 5S
Ne işe yarar?
Güvenli, erişilebilir ve sapmaları kolay fark edilen bir çalışma alanı oluşturur.
En sık yapılan hata
Temizlik kampanyası yapıp yerleşim kurallarını ve sürdürme sorumluluğunu tanımlamamak.
Ne değildir?
Sadece temizlik veya zemin çizgisi çalışması değildir; işin düzenini ve sürdürme disiplinini kapsar.
İlgili kavramlar
Bill of Materials, yani ürün ağacı veya malzeme listesi. Bir ürünü oluşturmak için gereken parça, malzeme ve alt montajları miktarları ve ilişkileriyle tanımlar. Planlama ve doğru malzeme beslemenin temel verilerindendir.
Örnek: Bir elektrik panosunun gövde, şalter, kablo ve bağlantı elemanlarını geçerli revizyon ve kullanım miktarlarıyla listelemek.
Daha fazlaDaha az · BOM
Ne işe yarar?
Doğru malzemelerin ve miktarların planlama, satın alma ve üretime aktarılmasını sağlar.
En sık yapılan hata
Ürün revizyonu değiştiğinde malzeme listesini ve kullanım miktarlarını güncellememek.
İlgili kavramlar
Yalın dönüşüm bağlamında, mevcut yerleşimi, ekipmanı ve çalışma alışkanlıkları bulunan üretim tesisidir. İyileştirme, bu koşullar ve devam eden üretim dikkate alınarak yürütülür.
Örnek: Çalışan bir fabrikanın bölümlere ayrılmış yerleşimini aşamalı olarak ürün ailesi hücrelerine dönüştürmek.
Daha fazlaDaha az · Brownfield
Ne işe yarar?
Mevcut tesisin sınırlarını dikkate alarak uygulanabilir bir dönüşüm sırası belirlemeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Makine taşımayı tek başına dönüşüm sayıp iş yöntemini ve besleme düzenini değiştirmemek.
İlgili kavramlar
Tampon stok. Yalın sözlükteki bu ayrımda, kısa vadeli üretim kapasitesini aşan ani talep artışlarına karşı müşteriyi korumak için tutulan stoktur. Safety Stock ise tedarik ve önceki süreçlerdeki aksamalara karşı korumayı vurgular.
Örnek: Normalde günde 100 adet sevk edilen ürün için kısa süreli 120 adetlik talebi karşılayacak sınırlı bitmiş ürün tamponu belirlemek.
Daha fazlaDaha az · Buffer Stock
Ne işe yarar?
Kısa vadeli talep sıçramalarında teslimatı korumak için sınırlı bir tampon oluşturur.
En sık yapılan hata
Tamponu sınırsız büyütmek ve hangi belirsizliğe karşı tutulduğunu tanımlamamak.
Ne değildir?
Bu yalın terminoloji ayrımında ani talep artışına karşı korumadır; Safety Stock önceki süreç ve tedarik aksamasına karşı korumayı vurgular.
İlgili kavramlar
Hoshin Kanri kapsamında hedef ve önerilerin yönetim kademeleri ile ekipler arasında karşılıklı görüşülerek olgunlaştırılmasıdır. Uygulanabilirlik, kaynak ihtiyacı ve sorumluluklar birlikte netleştirilir.
Örnek: Teslim süresini azaltma hedefini saha ekipleriyle değerlendirip gerekli kapasite, projeler ve ara hedefler üzerinde uzlaşmak.
Daha fazlaDaha az · Catchball
Ne işe yarar?
Hedeflerin uygulanabilirliğini, kaynaklarını ve sahipliğini ekiplerle birlikte netleştirir.
En sık yapılan hata
Önceden verilmiş kararı onaylatmayı karşılıklı görüş alışverişi gibi sunmak.
İlgili kavramlar
Operatörün makineler arasında belirli sırayla ilerleyerek parça yüklediği, tamamlanan parçaların ise otomatik boşaltıldığı üretim düzenidir. İnsan ile makine işini ayırarak çok süreçli çalışmayı kolaylaştırır.
Örnek: Operatörün üç tezgâha sırayla parça yüklemesi; işlenen parçaların otomatik olarak çıkış yuvasına alınması.
Daha fazlaDaha az · Chaku-Chaku
Ne işe yarar?
Operatörün makine başında beklemesini ve parça boşaltma işini azaltarak hücre akışını destekler.
En sık yapılan hata
Makine güvenliği ve hata halinde duruş doğrulanmadan operatörü diğer tezgâha yönlendirmek.
İlgili kavramlar
Ekipmanın çalışmasını sık sık kesen kısa duruşlardır. Tek bir duruş küçük görünse de tekrarlandığında önemli kapasite kaybı oluşturur. İzlemede kısa duruş sınırı ve kayıt yöntemi açıkça tanımlanmalıdır.
Örnek: Bir fotoselin aralıklı olarak hatalı algılama yapması nedeniyle hattın vardiyada defalarca birkaç saniye durması.
Daha fazlaDaha az · Chokotei
Ne işe yarar?
Sık tekrarlanan kısa kesintilerin toplam kapasite kaybını görünür kılar.
En sık yapılan hata
Her duruşu küçük diye kaydetmemek veya sürekli yeniden başlatıp nedenini araştırmamak.
İlgili kavramlar
Constant Work in Process: Tanımlanan üretim akışındaki toplam proses içi stoku bir üst sınırla kontrol eden üretim yönetimidir. Bir iş sistemden çıktığında yeni işin girişine izin veren kart veya sinyal serbest kalır.
Örnek: En fazla 20 işin bulunabildiği akışta bir ürün tamamlanınca sıradaki iş emrini üretime almak.
Daha fazlaDaha az · CONWIP
Ne işe yarar?
Akışa alınan iş miktarını sınırlandırarak aşırı yüklenmeyi ve uzun kuyrukları azaltır.
En sık yapılan hata
Acil işler için sürekli sınırı aşmak ve sistemdeki toplam işi doğru saymamak.
İlgili kavramlar
Süreç yeterlilik indeksidir. Süreç ortalamasının en yakın spesifikasyon sınırına uzaklığını süreç içi değişkenlikle karşılaştırır; hem yayılımı hem merkezden kaymayı dikkate alır. Anlamlı yorum için kararlı süreç, uygun veri ve güvenilir ölçüm gerekir.
Örnek: Çap ölçülerinin değişkenliği aynı kalırken ortalama üst tolerans sınırına yaklaştığında Cpk değerinin düşmesi.
Daha fazlaDaha az · Cpk
Ne işe yarar?
Sürecin toleransları karşılayabilme düzeyini, yayılım ve merkez kaymasını birlikte dikkate alarak değerlendirir.
En sık yapılan hata
Kararsız süreçte ya da uygun olmayan dağılım varsayımıyla tek bir yeterlilik değeri raporlamak.
Ne değildir?
Ürünün tek başına kabul kriteri veya yüzde hatasızlık garantisi değildir; veri ve süreç koşullarına bağlı yeterlilik göstergesidir.
ÜSL ve ASL spesifikasyon sınırlarıdır; σ süreç içi standart sapma tahminidir. İki taraflı sınırlar, kararlı süreç ve uygun dağılım varsayımı içindir.
Hesap örneği: Ortalama 10,00; sınırlar 9,70–10,30 ve σ = 0,05 ise Cpk = 2,00.
İlgili kavramlar
Çapraz sevkiyat. Gelen ürünleri uzun süre depolamadan, varış noktalarına göre ayırarak çıkış sevkiyatına aktarma lojistik düzenidir. Giriş ve çıkış akışlarının zaman ve bilgi açısından uyumunu gerektirir.
Örnek: Sabah gelen paletleri depo raflarına kaldırmadan mağaza rotalarına göre ayırıp sevkiyat araçlarına yüklemek.
Daha fazlaDaha az · Cross-docking
Ne işe yarar?
Depolama ve yeniden elleçlemeyi azaltarak girişten sevkiyata geçişi hızlandırır.
En sık yapılan hata
Giriş ve çıkış saatleri ile yük bilgileri eşleşmeden ürünü doğrudan sevkiyat alanına yönlendirmek.
İlgili kavramlar
Critical to Quality, yani kalite açısından kritik özellik. Müşteri ihtiyacını karşılamak için sağlanması gereken ölçülebilir ürün veya süreç özelliğidir.
Örnek: Müşterinin sızdırmazlık beklentisini, tanımlı test koşullarında izin verilen en yüksek kaçak oranına dönüştürmek.
Daha fazlaDaha az · CTQ
Ne işe yarar?
Müşteri beklentisini test edilebilir, ölçülebilir ürün veya süreç koşuluna dönüştürür.
En sık yapılan hata
Müşteri ihtiyacıyla bağlantısı olmayan, ölçmesi kolay bir göstergeyi kritik özellik seçmek.
İlgili kavramlar
Önceki sürecin üretim veya sevkiyatını, sonraki sürecin gerçek ihtiyacına bağlayan düzen.
Örnek: Tüketilen malzeme için yenileme sinyali oluşturmak.
Daha fazlaDaha az · Çekme Sistemi
Ne işe yarar?
Üretim ve yenilemeyi gerçek tüketimle ilişkilendirerek fazla üretimi sınırlar.
En sık yapılan hata
Çekme sinyali gelmeden tahmine göre üretip buna çekme sistemi demek.
İlgili kavramlar
Bir işin veya işlemin bir çevrimini tamamlamak için ölçülen süre. Takt süresiyle aynı kavram değildir.
Örnek: Bir montajın başlangıcından aynı işin tekrar başlayabileceği ana kadar 48 saniye ölçülmesi.
Daha fazlaDaha az · Çevrim Süresi
Ne işe yarar?
Bir işin fiili tekrar süresini görmeyi ve talep ritmine uygunluğunu değerlendirmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
En iyi tek ölçümü standart kabul etmek veya beklemeleri ölçüm kapsamından gizlice çıkarmak.
Ne değildir?
Takt müşteri ihtiyacından hesaplanır; çevrim süresi fiili işten ölçülür. Lead Time ise beklemeler dahil tanımlı akışın toplam süresidir.
İlgili kavramlar
Bir işi doğru sırayla ve sorunsuz yürütmek için gerekli hazırlıkları önceden düzenleme yaklaşımıdır. Üretimde özellikle takım, malzeme, ayar ve görev hazırlıklarını kapsar. SMED, ürün değişim sürelerini azaltırken bu hazırlıkları sistematik olarak iyileştirir.
Örnek: Ürün değişimi başlamadan kalıbı, bağlantı elemanlarını, ayar değerlerini ve kontrol numunesini hazır etmek.
Daha fazlaDaha az · Dandori
Ne işe yarar?
İş veya ürün değişimi öncesi eksikleri gidererek kesinti ve aramayı azaltır.
En sık yapılan hata
Hazırlanabilecek takım ve bilgileri makine durduktan sonra aramaya başlamak.
İlgili kavramlar
Belirgin biçimde üstün, rakipsiz düzeye ulaşma hedefini ifade eder. Yalın kalite çalışmalarında hataları köklü biçimde azaltmayı, nedenleri kaynağında çözmeyi ve öğrenilenleri yaygınlaştırmayı vurgular.
Örnek: Tekrarlayan müşteri hatalarını ürün ve süreç boyunca inceleyip önleyici çözümleri bütün benzer hatlara uygulamak.
Daha fazlaDaha az · Dantotsu
Ne işe yarar?
Kalitede büyük ilerleme için tekrarlayan hata kaynaklarını sistematik biçimde ortadan kaldırmaya yön verir.
En sık yapılan hata
İddialı hedef ilan edip günlük neden analizi ve önlem takibini kurmamak.
İlgili kavramlar
Bir akışın çıktısını o koşullarda sınırlayan kapasite veya süreç adımı.
Örnek: Abkant kapasitesi yetersizken yalnızca lazer kesim hızını artırmanın toplam çıkışı artırmaması.
Daha fazlaDaha az · Darboğaz
Ne işe yarar?
Toplam çıktıyı sınırlayan adımı belirleyerek iyileştirme çabasını doğru yere yönlendirir.
En sık yapılan hata
Her istasyonun verimini ayrı ayrı artırmanın toplam çıkışı mutlaka artıracağını sanmak.
Ne değildir?
Her zaman en çok stok görülen veya en yüksek çevrim süresine sahip makine değildir; talep karması ve kapasite birlikte değerlendirilir.
İlgili kavramlar
Bir ürün veya hizmetin müşteriye ulaşması için gerekli faaliyetlerin ve bilgi akışının bütünü.
Örnek: Siparişten sevkiyata üretim, bekleme ve bilgi aktarımını birlikte incelemek.
Daha fazlaDaha az · Değer Akışı
Ne işe yarar?
Bölümler arasındaki bağımlılıkları görerek müşteriye ulaşan toplam süreci iyileştirmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Sadece işlem adımlarını inceleyip bilgi akışını, kuyrukları ve beklemeleri dışarıda bırakmak.
İlgili kavramlar
Ortak tasarım: Müşteri ile tedarikçinin bir parçayı ve üretim sürecini geliştirme aşamasında birlikte tasarlamasıdır. Performans ve maliyet hedefleri paylaşılır; tedarikçinin üretim bilgisi tasarım kararlarına erken girer.
Örnek: Sac parça tedarikçisinin tasarım ekibiyle birlikte büküm geometrisini geliştirerek hem montajı hem üretimi kolaylaştırması.
Daha fazlaDaha az · Design-In
Ne işe yarar?
Tedarikçinin üretim bilgisini erken tasarım kararlarına katarak maliyet ve uygulanabilirliği iyileştirir.
En sık yapılan hata
Tasarımı tamamen bitirdikten sonra tedarikçiden yalnızca fiyat indirimi istemek.
İlgili kavramlar
Define, Measure, Analyze, Improve, Control: Tanımla, Ölç, Analiz Et, İyileştir ve Kontrol Et adımlarından oluşan, mevcut süreçlerdeki problemleri veriye dayalı çözme yaklaşımıdır.
Örnek: Hurda problemini tanımlayıp ölçmek, nedenlerini doğrulamak, çözümü denemek ve kazanımı kontrol planıyla sürdürmek.
Daha fazlaDaha az · DMAIC
Ne işe yarar?
Kronik bir problemi tanımlı adımlarla, güvenilir veri ve doğrulanmış nedenler üzerinden çözmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Ölçme ve analiz adımlarını atlayıp tercih edilen çözüme doğrudan geçmek.
İlgili kavramlar
Design of Experiments, yani deney tasarımı. Birden fazla faktörün ve aralarındaki etkileşimlerin sonuca etkisini planlı deneylerle inceleyen yöntemdir.
Örnek: Ekstrüzyonda sıcaklık ve hat hızının yüzey kalitesine etkisini, belirlenmiş kombinasyonlar ve tekrarlarla değerlendirmek.
Daha fazlaDaha az · DOE
Ne işe yarar?
Faktörlerin tekil ve birlikte etkilerini planlı denemelerle ayırt etmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Ölçüm sistemini doğrulamadan, rastgeleleştirme ve tekrar ihtiyacını değerlendirmeden deney yapmak.
İlgili kavramlar
Temel iş becerilerinin gerçek üretimi aksatmadan, kontrollü ve uygulamalı biçimde öğrenildiği eğitim alanıdır. Tekrar, gözlem ve geri bildirimle doğru çalışma alışkanlıklarını geliştirir.
Örnek: Yeni çalışanın hatta başlamadan eğitim düzeneğinde doğru torklama ve parça yerleştirme uygulaması yapması.
Daha fazlaDaha az · Dojo
Ne işe yarar?
Temel becerilerin kontrollü ortamda tekrar edilmesini ve doğru alışkanlıkların gelişmesini sağlar.
En sık yapılan hata
Eğitim düzeneğindeki başarıyı sahada doğrulamadan çalışanı tamamen yetkin saymak.
İlgili kavramlar
Man, Machine, Material, Method: İnsan, makine, malzeme ve yöntem başlıklarından oluşan inceleme çerçevesidir. Süreç koşullarını, olası problem nedenlerini ve değişiklikleri sistematik değerlendirmeyi sağlar.
Örnek: Yeni bir kalite probleminde operatör eğitimi, tezgâh ayarı, malzeme partisi ve iş yöntemindeki değişiklikleri ayrı ayrı incelemek.
Daha fazlaDaha az · 4M
Ne işe yarar?
Süreç koşullarını ve değişiklikleri insan, makine, malzeme ve yöntem açısından taramayı sağlar.
En sık yapılan hata
Başlıkları suçlu arama listesine çevirmek ve olası nedenleri doğrulamadan kabul etmek.
İlgili kavramlar
Every Product Every Interval: Bir ürün ailesindeki her ürünün ne kadar sıklıkla yeniden üretilebildiğini gösteren tekrar aralığıdır. Hazırlık süreleri ve kapasite bu aralığı etkiler.
Örnek: A, B ve C ürünlerinin her iş gününde en az bir kez üretildiği düzende EPEI’nin bir gün olması.
Daha fazlaDaha az · EPEI
Ne işe yarar?
Ürün çeşitlerinin ne sıklıkla üretilebildiğini göstererek parti ve stok azaltma fırsatlarını ortaya çıkarır.
En sık yapılan hata
Hazırlık yükünü ve kapasiteyi hesaplamadan bütün ürünleri daha sık üretmeye zorlamak.
İlgili kavramlar
First In, First Out: İlk giren malzemenin ilk çıkmasını sağlayan akış ve sıralama ilkesidir.
Örnek: Parçaları belirli kapasiteli bir FIFO hattında sırayla kullanmak.
Daha fazlaDaha az · FIFO
Ne işe yarar?
Sıranın korunmasını ve eski işlerin kuyrukta unutulmamasını sağlar.
En sık yapılan hata
FIFO alanına kapasite sınırı koymamak veya acil gerekçesiyle sırayı sürekli bozmak.
İlgili kavramlar
Failure Mode and Effects Analysis, yani hata türleri ve etkileri analizi. Tasarım veya süreçte oluşabilecek hataları, etkilerini, nedenlerini ve mevcut kontrolleri sistematik biçimde inceleyerek risk azaltıcı önlemleri önceliklendirir.
Örnek: Yanlış conta montajının sızıntıya etkisini değerlendirip uygun hata önleme ve kontrol önlemlerini belirlemek.
Sadece puan düşürmek için tabloyu değiştirmek ve tedbirin sahadaki etkisini doğrulamamak.
İlgili kavramlar
First Time Quality, yani ilk seferde doğru üretim oranıdır. Ürünün yeniden işlem veya onarım gerekmeden ilk geçişte uygun çıkma oranını gösterir.
Örnek: Bir vardiyada test edilen 100 üründen 94’ünün ilk denemede geçmesini %94 FTQ olarak izlemek.
Daha fazlaDaha az · FTQ
Ne işe yarar?
İlk geçişte doğru üretim düzeyini göstererek yeniden işlem kayıplarını görünür kılar.
En sık yapılan hata
Onarılarak uygun hale gelen ürünleri ilk seferde doğru saymak.
Hesaplama
FTQ (%) = İlk geçişte uygun ürün / İlk kez değerlendirilen toplam ürün × 100
Yeniden işlem veya onarımla uygun hale gelen ürünler paya eklenmez; aynı süreç sınırı kullanılır.
Hesap örneği: İlk kez test edilen 100 üründen 94’ü geçerse FTQ = %94.
İlgili kavramlar
Değerin üretildiği ve gerçek işin yapıldığı yer. Yönetim için doğrudan gözlem ve öğrenme alanıdır.
Örnek: Bir problemi toplantı odasında tahmin etmek yerine üretim noktasında incelemek.
Daha fazlaDaha az · Gemba
Ne işe yarar?
Gerçek işi ve koşullarını doğrudan görerek problem anlayışını güçlendirir.
En sık yapılan hata
Saha turunu kusur bulma denetimine dönüştürmek ve çalışanı dinlememek.
İlgili kavramlar
Gerçek durumu anlamak için olayın gerçekleştiği yere gidip işi ve ilgili nesneleri doğrudan inceleme ilkesidir. Gemba yeri, Genchi Genbutsu ise gidip gerçeği görme davranışını vurgular.
Örnek: Çizik şikâyetini yalnızca rapordan okumak yerine parçayı ve taşıma biçimini sahada incelemek.
Daha fazlaDaha az · Genchi Genbutsu
Ne işe yarar?
Kararları rapor ve varsayımların yanında doğrudan gözlenen kanıtlara dayandırır.
En sık yapılan hata
Tek gözlemle genelleme yapmak veya sadece mevcut fikri doğrulayan kanıtları seçmek.
İlgili kavramlar
Normal durum ile sapmayı, işi yapanların hızlıca görebileceği şekilde ortaya koyma yaklaşımı.
Örnek: Planlanan ve gerçekleşen üretimi vardiya panosunda yan yana göstermek.
Daha fazlaDaha az · Görsel Yönetim
Ne işe yarar?
Normal durum ile sapmanın hızlı anlaşılmasını ve zamanında müdahaleyi sağlar.
En sık yapılan hata
Çok sayıda gösterge asıp hangisinin hangi eylemi tetikleyeceğini belirlememek.
İlgili kavramlar
Gage Repeatability and Reproducibility, yani ölçüm tekrarlanabilirliği ve yeniden üretilebilirliği. Ölçüm değişkenliğinin aynı koşullardaki tekrarlar ve farklı ölçüm yapan kişiler gibi kaynaklardan gelen bileşenlerini inceler. MSA’nın bir parçasıdır.
Örnek: Aynı parçaları üç operatöre birkaç kez ölçtürerek ölçüm sisteminin toplam değişkenliğe katkısını değerlendirmek.
Daha fazlaDaha az · GR&R
Ne işe yarar?
Ölçüm değişkenliğinin tekrarlardan ve ölçüm yapan kişilerden gelen bölümünü değerlendirir.
En sık yapılan hata
Çalışmaya gerçek süreç aralığını temsil etmeyen parçalar seçmek veya ölçüm sırasını hep aynı tutmak.
Ne değildir?
MSA’nın tamamı değildir; sapma, doğrusallık ve zaman içindeki kararlılık gibi diğer ölçüm özellikleri ayrıca incelenir.
İlgili kavramlar
Yeni kurulacak veya sıfırdan tasarlanacak üretim tesisidir. Yerleşim, malzeme akışı ve çalışma sistemini başlangıçtan itibaren yalın ilkelerle oluşturma fırsatı sunar.
Örnek: Yeni fabrikanın planında ürün ailelerini, çekme noktalarını ve lojistik rotalarını inşaat öncesinde birlikte tasarlamak.
Daha fazlaDaha az · Greenfield
Ne işe yarar?
Akış, yerleşim ve çalışma yöntemini tesis kurulmadan birlikte tasarlamayı sağlar.
En sık yapılan hata
Yeni binaya eski büyük parti ve departman mantığını aynen taşımak.
İlgili kavramlar
İşlemi tamamlanan parçanın makineden otomatik çıkarılmasıdır. Operatörün boşaltma işini azaltır ve Chaku-Chaku düzenini destekler.
Örnek: Delme tamamlandığında parçanın bir mekanizma yardımıyla güvenli çıkış yuvasına aktarılması.
Daha fazlaDaha az · Hanedashi
Ne işe yarar?
Operatörün parça boşaltma işini azaltarak makineler arasında akışı kolaylaştırır.
En sık yapılan hata
Parçayı çıkarmayı otomatikleştirirken hasar, sıkışma ve güvenli alma koşullarını gözden kaçırmak.
İlgili kavramlar
Yapılan işi ve elde edilen sonuçları dürüstçe gözden geçirerek eksiklerden öğrenme yaklaşımıdır. Öğrenilenlerin bir sonraki uygulamaya aktarılmasını amaçlar.
Örnek: Proje sonunda hedefe ulaşılsa bile hangi kararların gecikmeye yol açtığını değerlendirip yöntemi geliştirmek.
Daha fazlaDaha az · Hansei
Ne işe yarar?
Sonuçların ve kararların gözden geçirilmesiyle öğrenilenleri sonraki uygulamaya taşır.
En sık yapılan hata
Değerlendirmeyi suçlama toplantısına dönüştürmek veya dersleri aksiyona çevirmemek.
İlgili kavramlar
İş adımlarını, sürelerini ve öncelik ilişkilerini dikkate alarak işleri operatör veya istasyonlar arasında dağıtma çalışmasıdır. Amaç takt süresine uygun akış sağlamak, bekleme ve aşırı yükü azaltmaktır. Yamazumi bu çalışmada kullanılan görsel analiz araçlarından biridir.
Örnek: Takt 60 saniyeyken 70 ve 40 saniye iş yükü olan iki istasyon arasında, işlem sırası ve güvenlik uygunsa 15 saniyelik işi aktararak yükleri 55’er saniyeye getirmek.
Daha fazlaDaha az · Hat Dengeleme
Ne işe yarar?
İş yükünü talep ritmine uygun dağıtarak aşırı yük ve beklemeleri azaltır.
En sık yapılan hata
Sadece ortalama süreleri eşitleyip işlem sırası, ergonomi ve değişkenliği dikkate almamak.
Ne değildir?
Sadece Yamazumi grafiği çizmek değildir; işleri uygulanabilir ve güvenli biçimde yeniden düzenleyip sonucu doğrulamaktır.
15 saniyelik iş aktarımı sonrası
Takt: 60 sn
55 snİstasyon 1
55 snİstasyon 2
İlgili kavramlar
Üretim hacmini ve ürün karmasını belirli bir dönem içinde dengeleme yaklaşımı.
Örnek: Benzer toplam talebi büyük, seyrek partiler yerine daha düzenli bir ürün sırasıyla karşılamak.
Daha fazlaDaha az · Heijunka
Ne işe yarar?
Hacim ve ürün karmasındaki dalgalanmanın süreçlere yansımasını azaltır.
En sık yapılan hata
Seviyelendirme adına müşteri ihtiyacından bağımsız üretim yapıp stok biriktirmek.
İlgili kavramlar
Heijunka kutusu, üretim karması ve hacmini zaman dilimlerine dağıtan görsel çizelgeleme aracıdır. Ürünler ve zaman aralıkları için ayrılmış gözlerdeki kanbanlar, hangi üretim talimatının ne zaman verileceğini gösterir.
Örnek: Malzemecinin her 20 dakikada ilgili gözden kanbanları alıp üretim noktalarına ulaştırması.
Daha fazlaDaha az · Heijunka Box
Ne işe yarar?
Hangi üretim talimatının ne zaman verileceğini görselleştirerek üretim ritmini düzenler.
En sık yapılan hata
Kutuyu hazırlayıp kanban alma aralığını ve sapmaya müdahale sorumluluğunu tanımlamamak.
İlgili kavramlar
Stratejik öncelikleri organizasyonun hedefleri, uygulamaları ve düzenli gözden geçirmeleriyle ilişkilendiren yönetim yaklaşımı.
Örnek: Teslimat performansı hedefini bölüm projelerine ve günlük takibe bağlamak.
Daha fazlaDaha az · Hoshin Kanri
Ne işe yarar?
Stratejik öncelikleri ekiplerin hedefleri, kaynakları ve düzenli gözden geçirmeleriyle ilişkilendirir.
En sık yapılan hata
Çok sayıda hedef dağıtıp öncelikleri, kaynakları ve karşılıklı görüşmeyi ihmal etmek.
İlgili kavramlar
Bir ürün ailesinin ardışık işlem adımlarını birbirine yakın bir üretim hücresinde düzenleme yaklaşımıdır. Taşıma ve beklemeyi azaltarak akışı kolaylaştırır.
Örnek: Kesme, delme ve montaj adımlarını aynı ürün ailesi için U biçimli bir hücrede bir araya getirmek.
Daha fazlaDaha az · Hücresel Üretim
Ne işe yarar?
Ardışık işlemleri yakınlaştırarak taşıma, bekleme ve ara stokları azaltır.
En sık yapılan hata
Makineleri U biçiminde dizmeyi yeterli görüp iş yükünü ve beslemeyi tasarlamamak.
İlgili kavramlar
Balık kılçığı veya neden-sonuç diyagramı. Bir sorunun olası nedenlerini insan, makine, yöntem, malzeme gibi başlıklar altında düzenler. Listelenen nedenler veri ve gözlemle doğrulanmalıdır.
Örnek: Boya hatasının olası nedenlerini yüzey temizliği, boya özellikleri ve uygulama koşulları altında toplamak.
Daha fazlaDaha az · Ishikawa
Ne işe yarar?
Bir sorunun olası nedenlerini düzenleyerek araştırmanın kapsamını genişletir.
En sık yapılan hata
Diyagrama yazılan ihtimalleri doğrulanmış kök neden gibi sunmak.
İlgili kavramlar
Yedi temel israf; fazla üretim, bekleme, taşıma, fazla işlem, stok, gereksiz hareket ve hatadır. Kullanılmayan insan potansiyeli sıklıkla sekizinci israf olarak eklenir.
Örnek: İş istasyonunda parça arama ve gereksiz yürümeyi hareket israfı olarak saptamak.
Daha fazlaDaha az · İsraflar
Ne işe yarar?
Değer yaratmayan faaliyetleri tanımayı ve iyileştirme fırsatlarını somutlaştırmayı sağlar.
En sık yapılan hata
Yalnızca çalışan hareketlerini izleyip fazla üretim ve bekleme gibi sistem kayıplarını atlamak.
İlgili kavramlar
Üretim veya sevkiyatın, sonraki sürecin gerçek tüketim sinyali yerine önceden belirlenen programa ya da tahmine göre başlatıldığı düzendir.
Örnek: Sonraki istasyonda stok birikse de haftalık plana göre parça üretmeye devam etmek.
Daha fazlaDaha az · İtme Sistemi
Ne işe yarar?
Önceden hazırlanmış programa dayalı üretim mantığını tanımayı ve stok etkilerini değerlendirmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Planı gerçekleştirmeyi müşteriye değer üretmekle aynı görmek ve biriken stokları göz ardı etmek.
İlgili kavramlar
Just in Sequence, yani sıralı besleme. Malzemeyi ihtiyaç duyulan zamanda ve miktarda, montajda kullanılacağı sıraya uygun biçimde sağlama yaklaşımıdır.
Örnek: Koltuk setlerinin araçların montaj sırasına göre hatta gelmesi.
Daha fazlaDaha az · JIS
Ne işe yarar?
Montajın ihtiyacı olan varyantları doğru sırayla sunarak hat içi seçme ve stok ihtiyacını azaltır.
En sık yapılan hata
Montaj sırası değiştiğinde besleme sırasını güncellememek ve yanlış varyantı hatta göndermek.
Ne değildir?
Yalnızca zamanında teslimat değildir; teslim edilen varyantların kullanım sırası da doğru olmalıdır.
İlgili kavramlar
Just in Time, yani tam zamanında üretim. Gerekli olanı, gerektiği zamanda ve gereken miktarda üretme ve sağlama ilkesidir.
Örnek: Montaja parçaları haftalık büyük partiler yerine tüketim ritmine uygun küçük teslimatlarla beslemek.
Daha fazlaDaha az · JIT
Ne işe yarar?
İhtiyaç duyulan ürünü doğru zamanda ve miktarda sağlayarak stok ile beklemeyi azaltır.
En sık yapılan hata
Süreç güvenilirliğini ve yenileme hızını iyileştirmeden stokları bir anda sıfırlamak.
Ne değildir?
Her koşulda sıfır stok demek değildir. Süreç güvenilirliği, kısa yenileme süresi ve kontrollü akış birlikte geliştirilir.
İlgili kavramlar
Anormalliği fark etme, durdurma ve nedeni çözme yoluyla kaliteyi sürecin içinde oluşturma ilkesi.
Örnek: Hatalı parça algılandığında makinenin durması ve sorunun giderilmeden devam edilmemesi.
Daha fazlaDaha az · Jidoka
Ne işe yarar?
Hatanın ilerlemesini durdurur ve anormalliğin kaynağında çözülmesini destekler.
En sık yapılan hata
Duruşu kayıp sayıp hata nedeni giderilmeden üretime devam etmek.
Ne değildir?
Tam otomasyonla eş anlamlı değildir. Manuel süreçlerde de anormalliği fark edip durdurma ilkesi uygulanır.
İlgili kavramlar
Yaparak öğrenmeye dayalı, sahada yürütülen yoğun iyileştirme çalışmasıdır. Katılımcılar gerçek bir problemi gözlem, deneme ve koçlukla çözerken kendi problem çözme becerilerini geliştirir.
Örnek: Farklı bölümlerin liderlerinin bir hafta boyunca aynı hücrede akış sorununu inceleyip iyileştirmeleri birlikte denemesi.
Daha fazlaDaha az · Jishuken
Ne işe yarar?
Gerçek problem üzerinde çalışarak liderlerin ve ekiplerin iyileştirme becerisini geliştirir.
En sık yapılan hata
Çalışmayı yalnızca kısa vadeli sonuç yarışına çevirip katılımcıların öğrenmesini ihmal etmek.
İlgili kavramlar
Süreç veya üretim sisteminde köklü bir değişim sağlayan dönüşüm yaklaşımıdır. Küçük ve sürekli iyileştirmelerden daha geniş kapsamlı bir yeniden tasarımı ifade eder.
Örnek: Bölümlere ayrılmış parti üretimini ürün ailelerine göre akış hücreleriyle yeniden düzenlemek.
Daha fazlaDaha az · Kaikaku
Ne işe yarar?
Mevcut düzenin küçük değişikliklerle aşamadığı sınırları köklü süreç tasarımıyla ele alır.
En sık yapılan hata
Büyük değişimi pilot, risk değerlendirmesi ve çalışan hazırlığı olmadan yaygınlaştırmak.
Ne değildir?
Kaizenin başka adı değildir. Daha köklü sistem değişimini anlatır; sonrasında sürekli iyileştirme devam eder.
İlgili kavramlar
İşi yapanların katılımıyla süreçleri sürekli geliştirme yaklaşımı. Küçük adımlarla öğrenmeyi ve daha fazla değer üretmeyi amaçlar.
Örnek: Her vardiyada kaydedilen malzeme arama sorununu ekipçe azaltmak.
Daha fazlaDaha az · Kaizen
Ne işe yarar?
İşi yapanların deneyimini küçük denemelerle birleştirerek kaliteyi, akışı ve çalışma koşullarını geliştirir.
En sık yapılan hata
Sadece öneri veya proje sayısını izleyip elde edilen sonucu ve sürdürülebilirliği ölçmemek.
Ne değildir?
Yalnızca öneri kutusu veya bir defalık etkinlik değildir; deneme, doğrulama ve standardizasyonla süren iyileştirmedir.
İlgili kavramlar
Kaizen atölye çalışması, belirli bir süreçte yoğun ve uygulamalı iyileştirme yapmak için düzenlenen ekip çalışmasıdır. Mevcut durum gözlenir, çözümler sahada denenir ve sonuçlar standartlaştırılır; sonrasında takip sürdürülür.
Örnek: Üç günlük çalışmada montaj hücresindeki yürüyüşleri ölçmek, yerleşimi denemek ve doğrulanan yöntemi standartlaştırmak.
Daha fazlaDaha az · Kaizen Workshop
Ne işe yarar?
Belirli bir soruna yoğunlaşan ekibin kısa sürede sahada çözüm denemesini sağlar.
En sık yapılan hata
Etkinlik bitince sorumlu, takip ve standart güncellemesi bırakmamak.
İlgili kavramlar
Hataları sonraki aşamada ayıklamak yerine oluştuğu noktada fark edip çözme yaklaşımı.
Örnek: Yanlış bağlantıyı son testte değil montaj adımında durdurup düzeltmek.
Daha fazlaDaha az · Kalite Kaynağında
Ne işe yarar?
Hatanın sonraki operasyona veya müşteriye geçmeden fark edilip önlenmesini sağlar.
En sık yapılan hata
Kaliteyi yalnızca son kontrolde ayıklama sorumluluğu olarak görmek.
İlgili kavramlar
Standart kontrollerin düzenli yapılmasını ve sapmaların görülmesini sağlayan kartlı görsel denetim yöntemi.
Örnek: 5S panosundan seçilen kartla belirli alan kontrolünü yapıp sonucu görünür kılmak.
Daha fazlaDaha az · Kamishibai
Ne işe yarar?
Kritik standartların sahada düzenli kontrol edilmesini ve sapmaların takibini sağlar.
En sık yapılan hata
Kartları kontrolü gerçekten yapmadan çevirmek veya sapmayı kaydedip çözümü izlememek.
İlgili kavramlar
Çekme sisteminde neyin, ne kadar üretileceğini veya taşınacağını bildiren yetkilendirme sinyali.
Örnek: Boşalan bir kutunun kartıyla belirlenmiş miktarda malzeme yenilemek.
Daha fazlaDaha az · Kanban
Ne işe yarar?
Gerçek tüketimle yenilemeyi ilişkilendirir; üretim ve taşıma miktarını kontrol altında tutar.
En sık yapılan hata
Kart kullanımını yeterli görüp kanban olmadan üretmeye veya taşımaya devam etmek.
Ne değildir?
Her kart veya görev panosu üretim kanbanı değildir. Burada kart, tanımlı üretim veya taşıma için yetkilendirme sinyalidir.
Hesaplama
Kart sayısı = Yukarı yuvarla[(d × L × (1 + α)) / C]
Basit sabit kutu modeli: d dönem başına tüketim, L aynı birimde tam yenileme süresi, α tanımlı güvenlik payı, C kutu miktarıdır. Gerçek değişkenlik ve sistem kuralları sahada doğrulanmalıdır.
Hesap örneği: 40 adet/saat × 2 saat × 1,25 / 20 adet = 5 kart.
İlgili kavramlar
Yerçekimi, yay, kaldıraç ve benzeri basit mekanik düzeneklerle işi kolaylaştıran iyileştirme yaklaşımıdır. Ek motor veya karmaşık otomasyon ihtiyacını azaltabilir.
Örnek: Boş kutunun eğimli bir ray üzerinde kendi ağırlığıyla dönüş noktasına ilerlemesi.
Daha fazlaDaha az · Karakuri
Ne işe yarar?
Basit mekanik çözümlerle taşıma ve hareket işini kolaylaştırır, gereksiz eforu azaltır.
En sık yapılan hata
Düzeneği basit olduğu için güvenlik, dayanıklılık ve bakım açısından değerlendirmemek.
İlgili kavramlar
Beceri ve düşünme alışkanlığı geliştirmek için tekrar edilen yapılandırılmış uygulama düzeni.
Örnek: Hedef koşula giderken engelleri küçük deneylerle sınamak.
Daha fazlaDaha az · Kata
Ne işe yarar?
Hedefe doğru küçük deneylerle ilerleme ve bilimsel düşünme alışkanlığı geliştirir.
En sık yapılan hata
Soruları ezberden sorup gerçek engeli, beklenen sonucu ve öğrenmeyi konuşmamak.
İlgili kavramlar
Tehlikeyi önceden fark etme ve öngörme yaklaşımıdır. Kiken Yochi Training, yani KYT, çalışanların işe başlamadan riskleri görme ve uygun önlemleri belirleme becerisini geliştiren uygulamalı eğitimdir.
Örnek: Malzeme taşıma öncesinde ekipçe görüş engellerini, yaya geçişlerini ve sıkışma noktalarını belirleyip güvenli yöntemi netleştirmek.
Daha fazlaDaha az · Kiken Yochi
Ne işe yarar?
Çalışanların işe başlamadan tehlikeleri fark etmesini ve uygun önlemleri seçmesini destekler.
En sık yapılan hata
Eğitimi slogan tekrarına indirgemek veya gerekli teknik korumaların yerine koymak.
İlgili kavramlar
Bir ürün, sipariş veya iş için gerekli parçaları önceden bir set halinde hazırlama yöntemidir. Montaj noktasındaki arama ve parça seçme işini azaltabilir.
Örnek: Bir pano montajında kullanılacak bağlantı elemanlarını ve aparatları iş emrine özel bir kutuda toplamak.
Daha fazlaDaha az · Kitting
Ne işe yarar?
İşe gerekli parçaları önceden bir araya getirerek montajdaki arama ve seçim yükünü azaltır.
En sık yapılan hata
Eksik veya yanlış setleri hatta göndermek; set hazırlama işinin toplam maliyetini izlememek.
Ne değildir?
SPS ile aynı kapsamda değildir: Kitting seti hazırlama işidir; SPS setlerin ürün ve hat sırasıyla uyumlu beslenmesini de kapsar.
İlgili kavramlar
Kobetsu Kaizen, yani odaklanmış iyileştirme. Belirli bir kaybı ortadan kaldırmak için ilgili ekiplerin veri ve kök neden analiziyle yürüttüğü sistematik çalışmadır. TPM’nin temel faaliyet alanlarından biridir.
Örnek: Tekrarlayan kısa duruşları üretim ve bakım ekibinin birlikte analiz ederek sensör kaynaklı kaybı gidermesi.
Daha fazlaDaha az · Kobetsu
Ne işe yarar?
Belirli bir kayba odaklanarak nedenleri doğrular ve kalıcı azaltım sağlar.
En sık yapılan hata
Kaybı ölçmeden çözüm seçmek veya başka alana taşınan kaybı iyileşme saymak.
İlgili kavramlar
Görünen belirtinin altında yatan, tekrar eden sorunu doğuran süreç nedenlerini veri ve gözlemle araştırma.
Örnek: Hatalı montajı yalnızca operatöre bağlamak yerine fikstür, yöntem ve malzeme koşullarını incelemek.
Daha fazlaDaha az · Kök Neden Analizi
Ne işe yarar?
Problemin tekrarını sağlayan süreç koşullarını belirleyerek etkili karşı önlem seçmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Operatör hatası ifadesinde durup yöntemi, ekipmanı ve kontrol koşullarını araştırmamak.
İlgili kavramlar
Look, Ask, Model, Discuss, Act: Bak, Sor, Modelle, Tartış ve Harekete Geç adımlarından oluşan öğrenme çevrimidir. Yalın ürün ve süreç geliştirmede gözlemleri, modelleri ve deneyleri kullanarak bilgiyi doğrulamayı sağlar.
Örnek: Bir bağlantı tasarımındaki sorunu gözlemlemek, nedenlerini sorgulamak, alternatifleri modellemek, ekipçe tartışmak ve prototip üzerinde sınamak.
Daha fazlaDaha az · LAMDA
Ne işe yarar?
Ürün ve süreç geliştirmede varsayımları gözlem, model ve deneyle sınayarak öğrenmeyi derinleştirir.
En sık yapılan hata
Modeli gerçek sayıp tahminleri deney ve saha verisiyle doğrulamamak.
İlgili kavramlar
Akış süresi: Tanımlanan başlangıç ile bitiş arasındaki toplam geçen süredir; işlem, taşıma ve beklemeleri içerir. Siparişten teslimata veya üretim başlangıcından bitişine ölçülebilir.
Örnek: Siparişin üretim süresi iki gün olsa da beklemelerle müşteriye on günde ulaşması.
Daha fazlaDaha az · Lead Time
Ne işe yarar?
Müşterinin veya işin toplam beklediği süreyi görünür kılar ve gecikme kaynaklarını gösterir.
En sık yapılan hata
Sadece işlem sürelerini toplayıp kuyruk, taşıma ve beklemeleri dışarıda bırakmak.
Ne değildir?
Yalnızca işlem süresi değildir; tanımlı başlangıç ve bitiş arasındaki beklemeler de kapsama girer.
İlgili kavramlar
Liderin düzenli saha gözlemi, koçluk ve problem takibini belirli bir ritimle yürütmesini sağlayan çalışma standardı.
Örnek: Bölüm yöneticisinin günlük gemba turunda sapma ve karşı önlem takibini yapması.
Daha fazlaDaha az · Lider Standart İşi
Ne işe yarar?
Liderin sahada gözlem, koçluk ve aksiyon takibini düzenli hale getirir.
En sık yapılan hata
Kontrol listesini imzalamayı amaç edinmek veya ekibin yerine bütün sorunları çözmek.
İlgili kavramlar
Manufacturing Execution System, yani üretim yürütme sistemi. İş emirlerinin sahadaki ilerlemesini, üretim miktarlarını, duruşları, kaliteyi ve izlenebilirliği takip eden bilgi sistemidir. Yalın iyileştirmeyi destekleyecek veri sağlar.
Örnek: Bir ürünün hangi istasyonda, ne zaman, hangi malzeme partisiyle işlendiğini ve test sonucunu kaydetmek.
Daha fazlaDaha az · MES
Ne işe yarar?
Sahadaki üretim, duruş, kalite ve izlenebilirlik verilerini karar vermeye uygun biçimde toplar.
En sık yapılan hata
Veri toplama kapsamını büyütüp hangi karar ve iyileştirmede kullanılacağını belirlememek.
İlgili kavramlar
Birden fazla noktayı belirli rota ve sıklıkta dolaşarak malzeme toplama veya dağıtma düzenidir. Küçük ve düzenli teslimatlarla lojistik akışını destekler.
Örnek: Bir aracın her iki saatte bir üç tedarikçiden standart kutuları toplayıp fabrikaya getirmesi.
Daha fazlaDaha az · Milk Run
Ne işe yarar?
Birden çok noktaya düzenli, küçük miktarlı toplama veya dağıtım yaparak lojistiği öngörülebilir kılar.
En sık yapılan hata
Rotayı yalnızca doluluk için büyütüp teslimat aralığını ve hat stokunu artırmak.
İlgili kavramlar
Üretim noktalarına malzemeyi belirlenmiş rota ve sıklıkta taşıyan iç lojistik görevi veya sistemi.
Örnek: Montaj hattına her 30 dakikada bir standart turla malzeme beslemek.
Daha fazlaDaha az · Mizusumashi
Ne işe yarar?
Operatörün malzeme arama ve taşıma işini azaltarak üretim ritmini korur.
En sık yapılan hata
Malzemeciyi yalnızca acil çağrılara koşturup rota, süre ve standart yük tanımlamamak.
İlgili kavramlar
Abide olarak adlandırılan, çok sayıda ürünün işlem görmek için kendisine taşındığı büyük ve merkezi ekipmandır. Yüksek kapasitesine rağmen parti, kuyruk ve taşıma ihtiyacı oluşturarak akışı zorlaştırabilir.
Örnek: Farklı ürün ailelerinin tek büyük yıkama tesisinde parti tamamlanmasını beklemesi.
Daha fazlaDaha az · Monument
Ne işe yarar?
Akışı büyük merkezi ekipmana bağımlı kılan kuyruk ve taşıma nedenlerini fark etmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Ekipmanın yüksek kullanım oranını, değer akışının iyi çalıştığının kanıtı saymak.
İlgili kavramlar
Maynard Operation Sequence Technique: Manuel işi, nesnelerin taşınması ve alet kullanımı gibi hareket dizileri üzerinden analiz eden önceden belirlenmiş zaman sistemidir.
Örnek: Bir parçayı alma, taşıma, yerleştirme ve sabitleme işini uygun hareket dizisiyle modelleyerek süreyi belirlemek.
Daha fazlaDaha az · MOST
Ne işe yarar?
Tanımlı bir iş yönteminin süresini hareket dizileri üzerinden değerlendirmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Gerçek koşulları gözlemlemeden model seçmek veya hesaplanan süreyi her işe aynen uygulamak.
İlgili kavramlar
Material Requirements Planning, yani malzeme ihtiyaç planlaması. Üretim planı, ürün ağacı, stoklar, açık siparişler ve tedarik sürelerini kullanarak malzemelerin ne zaman ve ne kadar gerekli olduğunu hesaplar. Uzun vadeli planlama, sahadaki çekme uygulamalarıyla birlikte kullanılabilir.
Örnek: Gelecek ay üretilecek panolar için mevcut ve siparişteki stokları dikkate alarak satın alınması gereken şalterleri hesaplamak.
Daha fazlaDaha az · MRP
Ne işe yarar?
Malzeme ihtiyaçlarını zaman ve miktar olarak planlayarak satın alma ve üretimi koordine eder.
En sık yapılan hata
Stok, ürün ağacı ve tedarik süresi verileri hatalıyken çıkan planı kesin kabul etmek.
Ne değildir?
Kanbanın doğrudan karşılığı değildir. MRP planlama ihtiyaçlarını hesaplar; kanban belirli bir akışta üretim veya taşımayı yetkilendirir.
İlgili kavramlar
Measurement System Analysis, yani ölçüm sistemi analizi. Cihaz, yöntem, insan ve ortamın ölçüm sonuçlarına etkisini değerlendirir. Tekrarlanabilirlik, yeniden üretilebilirlik, sapma ve kararlılık gibi özellikleri inceler.
Örnek: Aynı parçaları farklı operatörlere tekrar ölçtürerek ölçüm farklarının cihazdan mı uygulamadan mı kaynaklandığını araştırmak.
Daha fazlaDaha az · MSA
Ne işe yarar?
Verinin ölçüm sisteminden ne ölçüde etkilendiğini anlayarak güvenilir karar vermeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Kalibrasyon belgesini bütün ölçüm sistemi sorunlarının giderildiği anlamında yorumlamak.
İlgili kavramlar
Mean Time Between Failures, yani arızalar arası ortalama çalışma süresi. Onarılabilir ekipmanda belirli dönemin toplam çalışma süresinin arıza sayısına bölünmesiyle hesaplanır.
Örnek: 400 saat çalışan bir makinede 4 arıza oluştuğunda MTBF’yi 100 saat olarak hesaplamak.
Daha fazlaDaha az · MTBF
Ne işe yarar?
Arızaların ne sıklıkla oluştuğunu izleyerek güvenilirlik iyileştirmesini değerlendirmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Duruşları çalışma süresine katmak veya farklı arıza tanımlarıyla dönemleri karşılaştırmak.
Hesaplama
MTBF = Toplam çalışma süresi / Arıza sayısı
Onarılabilir ekipman için aynı gözlem dönemini ve arıza tanımını kullanın. Arıza yoksa sıfıra bölerek değer üretmeyin.
Hesap örneği: 400 saat çalışma ve 4 arıza için MTBF = 100 saat.
İlgili kavramlar
Methods-Time Measurement: Manuel işi temel hareketlere ayırıp tanımlı koşullara ait önceden belirlenmiş zaman değerleriyle değerlendiren iş ölçüm sistemidir. İş yöntemlerinin tasarımını ve karşılaştırılmasını destekler.
Örnek: Montajdaki uzanma, kavrama ve yerleştirme hareketlerini analiz ederek iki yerleşim seçeneğinin iş süresini karşılaştırmak.
Daha fazlaDaha az · MTM
Ne işe yarar?
Manuel hareketleri inceleyerek iş yöntemlerini tasarlamayı ve sürelerini karşılaştırmayı sağlar.
En sık yapılan hata
Sadece çalışan hızına odaklanıp gereksiz hareketleri ve ergonomik koşulları gözden kaçırmak.
İlgili kavramlar
Mean Time To Repair, yani ortalama onarım süresi. Toplam onarım süresinin onarım sayısına bölünmesiyle hesaplanır. Karşılaştırma yaparken bekleme ve yeniden devreye alma sürelerinin ölçüme dahil edilip edilmediği aynı tanımla belirtilmelidir.
Örnek: Aynı kapsamda ölçülen dört onarım toplam 8 saat sürdüğünde MTTR’yi 2 saat olarak hesaplamak.
Daha fazlaDaha az · MTTR
Ne işe yarar?
Onarım hızını ve bakım sürecindeki iyileştirme ihtiyacını görünür kılar.
En sık yapılan hata
Bazı arızalarda beklemeyi dahil edip diğerlerinde etmeyerek tutarsız ortalama üretmek.
Hesaplama
MTTR = Toplam onarım süresi / Onarım sayısı
Burada onarım süresi kullanılır. Bekleme ve devreye alma dahilse kapsam ayrıca tanımlanmalı; dönemler aynı kapsamda karşılaştırılmalıdır.
Hesap örneği: Dört onarım toplam 8 saat sürerse MTTR = 2 saat.
İlgili kavramlar
Müşteri açısından değer oluşturmayan ve kaynak tüketen faaliyetler, yani israf.
Örnek: Operatörün gerekli takımı bulmak için araması.
Daha fazlaDaha az · Muda
Ne işe yarar?
Müşteri değeri yaratmadan kaynak tüketen işleri belirlemeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Gerekli kontrol veya güvenlik işlerini sonuçlarını değerlendirmeden kaldırmak.
İlgili kavramlar
İş yükü veya üretim akışındaki düzensizlik ve dengesizlik.
Örnek: Bir gün kapasiteyi aşan iş yükü, ertesi gün uzun boş beklemeler oluşması.
Daha fazlaDaha az · Mura
Ne işe yarar?
İş yükü ve akış dalgalanmalarını görerek dengeli üretim koşulları kurmayı sağlar.
En sık yapılan hata
Dalgalanmayı yalnızca çalışan performansına bağlayıp planlama ve parti düzenini incelememek.
İlgili kavramlar
İnsan veya ekipmandan normal sınırların üzerinde yük ve çaba beklenmesi.
Örnek: Sürekli kapasite üstü yükle ekipmanı zorlamak.
Daha fazlaDaha az · Muri
Ne işe yarar?
İnsan ve ekipmanın aşırı yük altında kaldığı koşulları belirleyip sürdürülebilir iş düzeni kurmayı sağlar.
En sık yapılan hata
Hedef tutturmak için sürekli kapasite üstü çalışmayı normalleştirmek.
İlgili kavramlar
Müşterinin ihtiyaç duyduğu ve karşılığında bedel ödemeye razı olduğu ürün veya hizmet niteliği.
Örnek: Bekleme süresini kısaltan bir süreç değişikliğini müşteri açısından değerlendirmek.
Daha fazlaDaha az · Müşteri Değeri
Ne işe yarar?
İyileştirmelerin hangi ihtiyacı karşılaması gerektiğini belirleyerek öncelik verir.
En sık yapılan hata
İçeride verimli görünen her faaliyeti müşteriye değer katan iş saymak.
İlgili kavramlar
Bir işi yaparken başka bir işin de ilerlemesini sağlayacak şekilde faaliyetleri düzenleme yaklaşımıdır. Özellikle otomatik makine süresi ile operatör işini güvenli biçimde örtüştürerek beklemeyi azaltır.
Örnek: Makine otomatik çevrimini yürütürken operatörün bir sonraki parçayı hazırlaması.
Daha fazlaDaha az · Nagara
Ne işe yarar?
Otomatik işlem süresiyle uygun operatör işlerini örtüştürerek gereksiz beklemeyi azaltır.
En sık yapılan hata
Eşzamanlı çalışma adına güvenli gözlem gerektiren makineyi gözetimsiz bırakmak.
İlgili kavramlar
Bir karar öncesinde ilgili kişilerle görüşerek sorunu, öneriyi ve kaygıları paylaşma; ortak anlayış ve hazırlık oluşturma sürecidir.
Örnek: Yeni hat yerleşimini resmî karar öncesinde operatörler, bakım ve lojistik ekipleriyle değerlendirerek öneriyi olgunlaştırmak.
Daha fazlaDaha az · Nemawashi
Ne işe yarar?
Karar öncesinde ilgili kişilerin bilgisini ve kaygılarını alarak ortak anlayış geliştirir.
En sık yapılan hata
Görüşmeyi kapalı kapılar ardında onay toplama faaliyetine çevirmek.
İlgili kavramlar
Farklı işlevlerden ekiplerin hedefleri, sorunları ve kararları ortak görsel alanda birlikte yönettiği çalışma ortamı.
Örnek: Yeni ürün devreye alımında kalite, üretim ve tedarik ekibinin aynı hedef panosunda karar alması.
Daha fazlaDaha az · Obeya
Ne işe yarar?
Farklı işlevlerin hedef, sorun ve bağımlılıkları aynı bilgi üzerinden yönetmesini sağlar.
En sık yapılan hata
Odayı çok sayıda panoyla doldurup karar ritmini ve sorumluları belirlememek.
Ne değildir?
Sadece bir toplantı odası veya pano koleksiyonu değildir; ortak karar ve takip ritmiyle çalışır.
İlgili kavramlar
Overall Equipment Effectiveness, yani toplam ekipman etkinliği. Kullanılabilirlik, performans ve kalite oranlarının çarpımıyla ekipmanın etkinliğini gösterir.
Örnek: %90 × %95 × %99 yaklaşık %84,6 OEE verir.
Daha fazlaDaha az · OEE
Ne işe yarar?
Ekipman kayıplarını kullanılabilirlik, hız ve kalite açısından ayırarak iyileştirmeyi yönlendirir.
En sık yapılan hata
Oranı yükseltmek için gereksiz üretim yapmak veya planlanan süre ve ideal hızı değiştirmek.
Ne değildir?
Müşteri talebini karşılama veya bütün fabrikanın verimlilik puanı değildir. Tek ekipman için iyileşirken toplam akış kötüleşebilir.
Hesaplama
OEE (%) = Kullanılabilirlik × Performans × Kalite × 100
Oranlar ondalık kullanılır. Kullanılabilirlik = çalışma süresi / planlanan üretim süresi; performans = ideal çevrim süresi × toplam adet / çalışma süresi; kalite = uygun adet / toplam adet. Zaman birimleri aynı olmalıdır.
Hesap örneği: 0,90 × 0,95 × 0,99 × 100 ≈ %84,6.
İlgili kavramlar
One Point Lesson, yani tek nokta dersi. Tek bir bilgi, uygulama veya dikkat noktasını kısa ve çoğunlukla görsel biçimde aktaran öğretim aracıdır.
Örnek: Doğru yağ seviyesini bir fotoğraf ve kısa açıklamayla ekipman yanında göstermek.
Daha fazlaDaha az · OPL
Ne işe yarar?
Tek bir kritik bilgiyi kısa, anlaşılır ve uygulamaya yakın biçimde öğretir.
En sık yapılan hata
Bir sayfaya çok sayıda konu sıkıştırmak veya çalışanın uygulayabildiğini kontrol etmemek.
İlgili kavramlar
On Time In Full, yani zamanında ve eksiksiz teslimat oranı. Kararlaştırılan zaman aralığında, talep edilen miktarın tamamıyla teslim edilen siparişlerin toplam siparişlere oranıdır. Sipariş veya satır bazında ölçüm tercihi açıkça tanımlanmalıdır.
Örnek: Sipariş bazında izlenen 100 teslimatın 92’si zamanında ve eksiksizse OTIF’nin %92 olması.
Daha fazlaDaha az · OTIF
Ne işe yarar?
Müşteriye verilen miktar ve zaman sözünün birlikte tutulup tutulmadığını gösterir.
En sık yapılan hata
Geciken teslimatın tarihini sonradan değiştirip başarı oranını olduğundan iyi göstermek.
Hesaplama
OTIF (%) = Zamanında ve eksiksiz teslim edilen sipariş / Toplam teslim edilen sipariş × 100
Bu örnek sipariş bazındadır. Teslimat dönemi, kabul edilen zaman aralığı ve tamlık ölçütü önceden tanımlanmalıdır.
Hesap örneği: 100 siparişin 92’si iki koşulu da karşılıyorsa OTIF = %92.
İlgili kavramlar
Operatörlerin temizlik, kontrol ve temel bakım faaliyetleriyle ekipmanın normal koşullarını korumaya katılması.
Örnek: Günlük sızıntı kontrolü yapıp anormalliği bakım ekibine erken bildirmek.
Daha fazlaDaha az · Otonom Bakım
Ne işe yarar?
Operatörün ekipmandaki bozulmaları erken fark etmesini ve temel koşulları korumasını sağlar.
En sık yapılan hata
Uzmanlık veya yetki gerektiren bakım işlerini eğitimsiz operatöre devretmek.
İlgili kavramlar
Çevrim dışı iş, operatörün standart iş ritmini kesmesine veya çalışma alanından ayrılmasına neden olan destek işleridir. Malzeme getirme ve tamamlanan ürünleri taşıma gibi görevler uygun besleme ve destek düzeniyle yönetilir.
Örnek: Montaj operatörünün depodan parça almak için hattı bırakması yerine yenilemenin malzemeci tarafından yapılması.
Daha fazlaDaha az · Out-of-Cycle Work
Ne işe yarar?
Standart üretim ritmini bozan destek görevlerini ayırarak uygun besleme ve görev düzeni kurmayı sağlar.
En sık yapılan hata
Malzeme getirme ve boş kutu taşıma işlerini operatör çevriminde görünmez kabul etmek.
İlgili kavramlar
Tempolu çekiş, üretim talimatlarının iletilmesi ve tamamlanan ürünlerin çekilmesinin sık, sabit aralıklarla yapılmasıdır. Bilgi ve malzeme akışını ortak bir ritimde buluşturur.
Örnek: Malzemecinin her 15 dakikada yeni üretim kanbanını bırakıp tamamlanan kutuyu alması.
Daha fazlaDaha az · Paced Withdrawal
Ne işe yarar?
Talimat ve ürün çekişini ortak bir ritme bağlayarak sapmaları daha erken görünür kılar.
En sık yapılan hata
Tur gecikmelerini telafi etmek için büyük, düzensiz yığınlar halinde çekiş yapmak.
İlgili kavramlar
Değer akışında üretim programının verildiği ve diğer süreçlerin çalışma ritmini yönlendiren süreçtir. Darboğazla aynı kavram değildir.
Örnek: Montajı müşteri talebine göre programlayıp önceki süreçleri montajın çekme sinyalleriyle beslemek.
Daha fazlaDaha az · Pacemaker
Ne işe yarar?
Değer akışındaki üretim programını tek bir uygun noktadan yönlendirerek uyum sağlar.
En sık yapılan hata
Bütün süreçleri bağımsız çizelgelemek veya pacemaker’ı otomatik olarak darboğaz kabul etmek.
Ne değildir?
Darboğazla aynı şey değildir. Pacemaker programın verildiği, darboğaz ise koşullara göre toplam çıktıyı sınırlayan süreçtir.
İlgili kavramlar
Sorunları veya kayıpları sıklık, maliyet ya da süre gibi bir ölçüte göre büyükten küçüğe sıralayarak öncelik belirlemeyi sağlayan analizdir. 80/20 oranı her veri setinde geçerli bir kural değildir.
Örnek: Hataları tekrar sayısına göre sıralayıp en fazla kayba yol açan iki hata türüne odaklanmak.
Daha fazlaDaha az · Pareto
Ne işe yarar?
En büyük kayıp katkısını göstererek iyileştirme önceliğini veriye dayandırır.
En sık yapılan hata
Sıklık, maliyet ve süreyi karıştırmak veya her veri setinin mutlaka 80/20 dağıldığını varsaymak.
İlgili kavramlar
Process Cycle Efficiency, yani süreç çevrim verimliliği. Değer katan işlem süresinin aynı kapsamdaki toplam akış süresine oranıdır. Bekleme ve diğer değer katmayan sürelerin toplam içindeki etkisini görünür kılar.
Örnek: Bir ürünün toplam akış süresi 100 dakika, değer katan işlem süresi 4 dakika ise PCE’nin %4 olması.
Daha fazlaDaha az · PCE
Ne işe yarar?
Toplam akış süresinin ne kadarının değer katan işlemlerden oluştuğunu gösterir.
En sık yapılan hata
Değer katan süreyle toplam süreyi farklı başlangıç ve bitiş sınırlarında ölçmek.
Hesaplama
PCE (%) = Değer katan işlem süresi / Toplam akış süresi × 100
Aynı ürün, süreç sınırı ve zaman birimi kullanılmalıdır.
Hesap örneği: 100 dakikalık toplam akışın 4 dakikası değer katıyorsa PCE = %4.
İlgili kavramlar
Plan for Every Part, yani her parça için plan. Her malzemenin kullanım, ambalaj, stok noktası, yenileme ve taşıma bilgilerini bir arada tanımlar.
Örnek: Bir parçanın günlük tüketimini, kutu miktarını ve ikmal rotasını aynı kayıtta tutmak.
Daha fazlaDaha az · PFEP
Ne işe yarar?
Her parçanın miktar, ambalaj, yer ve ikmal bilgisini ortaklaştırarak besleme tasarımını destekler.
En sık yapılan hata
Listeyi bir kez hazırlayıp tüketim, ambalaj veya rota değiştikçe güncellememek.
İlgili kavramlar
Üretim veya çekme miktarını düzenli aralıklarla takip etmek için kullanılan zaman dilimidir. Takt süresinin standart paket miktarıyla çarpılmasıyla hesaplanır.
Örnek: Takt 30 saniye, kutu miktarı 20 adet olduğunda her 10 dakikada bir kutunun tamamlanmasını izlemek.
Daha fazlaDaha az · Pitch
Ne işe yarar?
Üretimi ve çekişi paket miktarına uygun kısa aralıklarla takip etmeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Kutu miktarını ihtiyaçtan büyük seçip sapmaların görülme aralığını gereksiz uzatmak.
Hesaplama
Pitch = Takt süresi × Standart paket miktarı
Takt saniye/adet, paket miktarı adet ise sonuç saniyedir.
Ekipmanın geçmişi, durumu ve kullanım koşullarına göre bakım işlerini önceden belirleyip planlama yaklaşımıdır. Arızaları ve beklenmeyen duruşları azaltmayı amaçlar.
Örnek: Titreşim ölçümleri yükselen rulmanın değişimini uygun bakım penceresine planlamak.
Daha fazlaDaha az · Planlı Bakım
Ne işe yarar?
Arıza riskini ve bakım kaynaklarını önceden değerlendirerek beklenmeyen duruşları azaltır.
En sık yapılan hata
Her ekipmana aynı takvimi uygulamak ve arıza geçmişi ile durum verilerini dikkate almamak.
İlgili kavramlar
Kullanım noktasında stoklama, malzeme ve parçaları ihtiyaç duyulan operasyona mümkün olduğunca yakın tutmaktır. Uygun miktar, erişim ve yenileme kuralıyla arama, yürüme ve taşımayı azaltır.
Örnek: Montajda kullanılan bağlantı elemanlarını merkezi dolap yerine istasyondaki tanımlı küçük kutularda bulundurmak.
Daha fazlaDaha az · Point-of-Use Storage
Ne işe yarar?
Gerekli parçaya erişimi kolaylaştırır; operatörün arama ve yürüme süresini azaltır.
En sık yapılan hata
Hattın yanına kontrolsüz miktarda malzeme yığarak alanı ve erişimi bozmak.
İlgili kavramlar
Hatanın oluşmasını önleyen veya oluştuğunda hemen fark edilmesini sağlayan düzenek ya da yöntem.
Örnek: Parçanın ters takılmasını fiziksel olarak engelleyen bir fikstür.
Daha fazlaDaha az · Poka-Yoke
Ne işe yarar?
Hatanın oluşmasını önler veya anında tespit edilmesini sağlayarak hatalı ürünün ilerlemesini engeller.
En sık yapılan hata
Düzeneğin çalıştığını düzenli kontrol etmemek ya da üretim hızlansın diye devre dışı bırakmak.
Ne değildir?
Operatöre dikkat etmesini söylemek tek başına hata önleme düzeneği değildir; yöntem hatayı engellemeli veya hemen görünür kılmalıdır.
İlgili kavramlar
Parts Per Million, yani milyonda parça. Kalite takibinde uygunsuz parça sayısının toplam parça sayısına oranının bir milyonla çarpılmasıyla hesaplanır. Parça üzerindeki hata adedi yerine uygunsuz parça sayıldığı açıkça belirtilmelidir.
Örnek: 100.000 parça içinde 25 uygunsuz parça varsa uygunsuzluk düzeyinin 250 PPM olması.
Daha fazlaDaha az · PPM
Ne işe yarar?
Uygunsuz parça oranını farklı üretim hacimlerinde karşılaştırılabilir biçimde izlemeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Bir parçadaki birden fazla hatayı ayrı uygunsuz parçalar gibi saymak.
Hesaplama
PPM = Uygunsuz parça sayısı / Toplam parça sayısı × 1.000.000
Bu hesap uygunsuz parçayı sayar. Aynı parçadaki birden çok hata parçayı tekrar saydırmaz.
Hesap örneği: 25 / 100.000 × 1.000.000 = 250 PPM.
İlgili kavramlar
Planla, Uygula, Kontrol Et ve Önlem Al adımlarıyla bir değişikliği sınama ve öğrenme döngüsüdür. İngilizce PDCA (Plan, Do, Check, Act) olarak da bilinir.
Örnek: Bir malzeme besleme değişikliğini pilot alanda deneyip sonucu değerlendirerek standarda dönüştürmek.
Daha fazlaDaha az · PUKÖ
Ne işe yarar?
Bir değişikliği küçük ölçekte sınayıp sonuca göre standardı güncellemeyi sağlar.
En sık yapılan hata
Uyguladıktan sonra sonucu kontrol etmeden çözümü başarılı ilan etmek.
İlgili kavramlar
Quality Function Deployment, yani kalite fonksiyon yayılımı. Müşterinin beklentilerini ürün veya hizmetin teknik özellikleriyle ilişkilendirerek tasarım önceliklerini belirleme yöntemidir. Kalite evi matrisi yaygın araçlarından biridir.
Örnek: Müşterinin sessiz çalışma beklentisini ses seviyesi, titreşim ve tasarım özellikleriyle ilişkilendirip geliştirme önceliklerini belirlemek.
Daha fazlaDaha az · QFD
Ne işe yarar?
Müşteri beklentilerini teknik özelliklerle ilişkilendirerek tasarım önceliklerini netleştirir.
En sık yapılan hata
Müşteriden doğrulanmamış beklentilerle çok ayrıntılı bir matris hazırlamak.
İlgili kavramlar
Kalite kontrol çemberi, çalışanların kendi iş alanlarındaki sorunları düzenli toplantılar ve problem çözme araçlarıyla ele aldığı küçük grup çalışmasıdır. Katılım, öğrenme ve sürekli iyileştirmeyi destekler.
Örnek: Aynı bölümde çalışan küçük bir ekibin her hafta boya hatalarını inceleyip nedenleri doğrulayarak çözüm denemesi.
Daha fazlaDaha az · Quality Control Circle
Ne işe yarar?
Çalışanların kendi iş alanlarındaki sorunları birlikte çözmesini ve beceri geliştirmesini sağlar.
En sık yapılan hata
Çemberi öneri toplama toplantısına indirgemek veya çözüm denemeleri için destek vermemek.
İlgili kavramlar
Responsible, Accountable, Consulted, Informed: İşi yapan, nihai hesap veren, görüşü alınan ve bilgilendirilen rolleri gösteren sorumluluk matrisidir. Görevlerde rol ve karar belirsizliğini azaltır.
Örnek: Yeni ekipman devreye alımında kontrolü yapacak kişiyi, nihai onay sahibini, danışılacak uzmanları ve bilgilendirilecek ekipleri belirlemek.
Daha fazlaDaha az · RACI
Ne işe yarar?
Kimin işi yapacağını, kimin sonuçtan hesap vereceğini ve kimlerin sürece katılacağını netleştirir.
En sık yapılan hata
Aynı karara çok sayıda nihai sorumlu atayıp sahipliği belirsiz bırakmak.
İlgili kavramlar
Kırmızı etiketleme, çalışma alanında gerekliliği veya yeri sorgulanan malzemeleri görünür biçimde işaretleme yöntemidir. 5S kapsamında kullanım, sahiplik ve ihtiyaç değerlendirilerek taşıma, saklama ya da elden çıkarma kararı verilir.
Örnek: Uzun süredir kullanılmayan aparatları etiketleyip sorumlusu ve değerlendirme tarihiyle belirlenmiş alanda incelemek.
Daha fazlaDaha az · Red Tagging
Ne işe yarar?
Gereksiz veya durumu belirsiz malzemelerin değerlendirilmesini ve çalışma alanının sadeleşmesini sağlar.
En sık yapılan hata
Etiketlenen her şeyi incelemeden atmak ya da değerlendirme alanını kalıcı depoya çevirmek.
İlgili kavramlar
İş sistemlerini inceleme, düzenleme ve iş verilerini belirleme alanında kullanılan yöntemler bütünüdür. REFA zaman etüdünde iş adımları gözlenir, süreler ölçülür ve tanımlı yöntemle değerlendirilerek planlama verisi oluşturulur.
Örnek: Montajı işlem adımlarına ayırıp tekrar ölçümleri, çalışma koşulları ve performans değerlendirmesiyle standart süre çalışması yapmak.
Daha fazlaDaha az · REFA
Ne işe yarar?
İş akışlarını ve zaman verilerini sistematik inceleyerek planlama ve yöntem geliştirmeyi destekler.
En sık yapılan hata
Yetersiz tekrar ve belirsiz çalışma koşullarıyla tek ölçümü bütün işe genellemek.
İlgili kavramlar
Doğru boyutlu araçlar: Ürün ailesinin, talebin ve akışın ihtiyacına uygun kapasite ve ölçekte seçilen ekipmanlardır. Amaç yalnızca küçük makine almak değil, gerekli işi esnek ve akışa uygun biçimde yapmaktır.
Örnek: Bütün ürünleri uzaktaki büyük prese göndermek yerine uygun bir ürün ailesi için hücreye yerleştirilebilen pres kullanmak.
Daha fazlaDaha az · Right-Sized Tools
Ne işe yarar?
Kapasiteyi gerçek ihtiyaçla uyumlu kurarak esnek ve kısa akışlar oluşturmayı sağlar.
En sık yapılan hata
Sırf küçük olduğu için ekipman seçmek; kalite, güvenlik ve kapasite yeterliliğini incelememek.
İlgili kavramlar
Emniyet stoku. Buffer Stock ile yapılan yalın terminoloji ayrımında, önceki süreçlerin veya tedarikçilerin aksamasına karşı sonraki süreci koruyan stoktur. Genel stok yönetiminde bu terim talep belirsizliğine karşı korumayı da kapsayabilir.
Örnek: Tedarikçideki kısa süreli gecikmenin montajı durdurmaması için kritik bir parçada hesaplanmış yedek miktar bulundurmak.
Daha fazlaDaha az · Safety Stock
Ne işe yarar?
Tanımlanan tedarik ve süreç belirsizliklerinde üretim veya teslimatın devamını destekler.
En sık yapılan hata
Emniyet stokunu sorunların kalıcı örtüsü haline getirip yenileme koşulları değişince gözden geçirmemek.
Ne değildir?
Genel stok yönetimindeki kullanım, talep belirsizliğini de kapsayabilir. Buffer Stock ile karşılaştırırken hangi tanımın kullanıldığı belirtilmelidir.
İlgili kavramlar
Eight Disciplines, yani sekiz disiplinli problem çözme yaklaşımı. Ekip kurma, problemi tanımlama, geçici önlem, kök neden analizi, kalıcı çözüm ve tekrarını önleme adımlarını yapılandırır.
Örnek: Müşteride görülen sızıntı için önce şüpheli ürünleri kontrol altına almak, ardından oluşum ve kaçış nedenlerini doğrulayıp kalıcı önlemleri uygulamak.
Daha fazlaDaha az · 8D
Ne işe yarar?
Tekrarlayan veya müşteriye ulaşmış bir problemde kontrol altına alma ve kalıcı düzeltmeyi yapılandırır.
En sık yapılan hata
Geçici ayıklamayı kalıcı çözüm saymak ve hatanın kontrolden nasıl kaçtığını araştırmamak.
İlgili kavramlar
Yalın uygulamalarda deneyimiyle öğrenmeye rehberlik eden öğretmen veya koçtur. Sahada gözlem yaptırır, sorular sorar ve kişinin kendi düşünme ve problem çözme becerisini geliştirmesine yardımcı olur.
Örnek: Hazır çözüm vermek yerine ekibe akışı gözlettirip beklemenin nedenini verilerle araştırmasını sağlayan deneyimli koç.
Daha fazlaDaha az · Sensei
Ne işe yarar?
Soru, gözlem ve geri bildirimle kişinin kendi problem çözme becerisini geliştirmesine yardımcı olur.
En sık yapılan hata
Koçu sürekli hazır cevap veren uzman konumuna getirip ekibin düşünmesini engellemek.
İlgili kavramlar
Sıralı çekme, ürünlerin sonraki sürecin ihtiyaç duyduğu sıraya göre üretildiği çekme düzenidir. Özellikle her ürün için ayrı süpermarket stoku tutmanın uygun olmadığı durumlarda kullanılır; sıralamanın ve akış süresinin kontrolünü gerektirir.
Örnek: Çok çeşitli pano modellerini müşteri sipariş sırasına göre, sonraki sürecin çekişiyle üretime almak.
Daha fazlaDaha az · Sequential Pull
Ne işe yarar?
Ürün çeşitliliği yüksek akışlarda ihtiyaç sırasını koruyarak gereksiz ürün stoku oluşturmayı azaltır.
En sık yapılan hata
Sipariş sırasını sürekli değiştirip akış süresinin kararlılığını ve tamamlanma disiplinini bozmak.
İlgili kavramlar
Küme tabanlı eşzamanlı mühendislik. Geliştirme ekipleri birden fazla çözüm kümesini paralel inceler; uygun olmayanları kanıtlarla eler ve seçenekleri bilgi arttıkça daraltır. Nihai seçimi yeterli öğrenme oluştuğunda yapar.
Örnek: Soğutma sistemi için üç tasarım ailesini eşzamanlı test edip performans, üretilebilirlik ve maliyet sınırlarını karşılamayanları elemek.
Daha fazlaDaha az · Set-Based Concurrent Engineering
Ne işe yarar?
Alternatif çözümleri paralel araştırarak tasarım bilgisini artırır ve geç değişiklik riskini azaltır.
En sık yapılan hata
Hiçbir eleme ölçütü koymadan seçenekleri açık tutup kararları süresiz ertelemek.
İlgili kavramlar
Değişen talebe göre hattaki çalışan sayısını ve iş dağılımını uyarlayabilme yeteneğidir. Çok becerili çalışanlar, uygun yerleşim ve farklı personel düzeyleri için tanımlı standart iş gerektirir.
Örnek: Talep azaldığında hücreyi dört yerine üç kişiyle çalışacak biçimde yeniden dengeleyip bir çalışanı başka ihtiyaca yönlendirmek.
Daha fazlaDaha az · Shojinka
Ne işe yarar?
Talep değişirken iş dağılımını ve çalışan sayısını uyarlayarak sürdürülebilir verim sağlar.
En sık yapılan hata
İşi yeniden dengelemeden yalnızca kişi sayısını azaltmak.
İlgili kavramlar
İş yöntemleri, yerleşim ve ekipman iyileştirmeleriyle aynı işi daha az çalışanla yapabilir hale gelmektir. Kazanılan çalışan kapasitesi başka ihtiyaçlara yönlendirilebilir. Talebe göre işgücünü uyarlama anlamındaki Shojinka ile farklıdır.
Örnek: Dört kişinin yaptığı işi iyileştirme sonrasında üç kişinin güvenli biçimde sürdürebilmesi ve bir kişinin yeni ürün hücresine geçmesi.
Daha fazlaDaha az · Shoninka
Ne işe yarar?
İyileştirme kazanımını başka işlerde kullanılabilecek çalışan kapasitesine dönüştürür.
En sık yapılan hata
İyileştirmeyi işten çıkarma tehdidi olarak sunmak veya işi kalan çalışanlara aşırı yüklemek.
Ne değildir?
Shojinka ile aynı değildir: Shojinka talebe göre işgücünü uyarlama, Shoninka iyileştirmeyle başka işlere ayrılabilecek çalışan kapasitesi kazanımıdır.
İlgili kavramlar
Manuel işin gerektirdiği emek ve çabayı azaltma anlamına gelir. Yardımcı düzenekler veya yöntem değişiklikleri işi kolaylaştırır; ancak her iyileştirme tek başına bir kişinin kapasitesini tamamen serbest bırakmayabilir.
Örnek: Ağır parçayı elle çevirmek yerine döner fikstür kullanarak operatörün eforunu ve işlem süresini azaltmak.
Daha fazlaDaha az · Shoryokuka
Ne işe yarar?
Manuel işi kolaylaştırarak eforu, zorlanmayı ve gerekli çalışma süresini azaltır.
En sık yapılan hata
Kazanılan saniyeleri iş dağılımını değiştirmeden tam kişi kazancı gibi raporlamak.
Ne değildir?
Her efor veya süre azalması tam kişi kapasitesi kazancı değildir. Shoninka için iş dağılımının buna olanak vermesi gerekir.
İlgili kavramlar
Toyota ürün geliştirme yaklaşımında ürünün müşteri değerini, teknik bütünlüğünü, maliyetini ve geliştirme hedeflerini birlikte gözeten başmühendis veya proje lideridir. Farklı uzmanlıkların ortak ürün hedefinde buluşmasını sağlar.
Örnek: Yeni bir ürün geliştirilirken tasarım, üretim ve tedarik ekiplerinin kararlarını performans ve hedef maliyet açısından birlikte değerlendirmek.
Daha fazlaDaha az · Shusa
Ne işe yarar?
Ürünün müşteri değeri, teknik bütünlüğü ve hedef maliyeti arasında tutarlı kararlar alınmasını sağlar.
En sık yapılan hata
Rolü sadece takvim takibi yapan proje koordinatörü olarak sınırlamak.
İlgili kavramlar
Suppliers, Inputs, Process, Outputs, Customers: Tedarikçi, girdi, süreç, çıktı ve müşteriyi tek çerçevede gösteren üst düzey süreç haritasıdır. İyileştirme çalışmasının sınırlarını ve ilişkilerini netleştirir.
Örnek: Mal kabul sürecinde tedarikçiyi, irsaliye ve malzemeyi, kabul adımlarını, stok kaydını ve iç müşteriyi birlikte tanımlamak.
Daha fazlaDaha az · SIPOC
Ne işe yarar?
Bir iyileştirme projesinin sınırlarını, girdilerini, çıktılarını ve müşterilerini ortaklaştırır.
En sık yapılan hata
Üst düzey çerçeveyi her işlem ayrıntısıyla doldurup kapsamı anlaşılmaz hale getirmek.
İlgili kavramlar
Single-Minute Exchange of Die: Kalıp veya ürün değişim süresini tek haneli dakikalara indirmeyi hedefleyen hazırlık azaltma yaklaşımıdır. Makine dururken yapılan iç hazırlıkları, çalışırken yapılabilen dış hazırlıklardan ayırmayı esas alır.
Örnek: Makine durmadan hazırlanabilecek takımları önceden hazır etmek.
Daha fazlaDaha az · SMED
Ne işe yarar?
Ürün değişim süresini azaltarak küçük partileri ve daha sık ürün dönüşünü mümkün kılar.
En sık yapılan hata
Sadece çalışanı daha hızlı hareket ettirmeye odaklanıp iç ve dış hazırlıkları ayırmamak.
Ne değildir?
Her değişimin bir dakikada tamamlanması demek değildir. Tek haneli dakikalar hedeflenir; temel yaklaşım iç ve dış hazırlıkları ayırmaktır.
İlgili kavramlar
Standard Operating Procedure, yani standart çalışma prosedürü. Bir işin kapsamını, sorumluluklarını, uygulama adımlarını ve gerekli kontrollerini tanımlar. Yalındaki standart işin takt, iş sırası ve proses içi stok yapısıyla aynı kapsamda değildir.
Örnek: Mal kabulde belge kontrolü, miktar doğrulama, uygunsuzluk bildirimi ve kayıt adımlarını ortak bir prosedürde tanımlamak.
Daha fazlaDaha az · SOP
Ne işe yarar?
İşin uygulanma adımlarını, sorumluluklarını ve kontrollerini ortaklaştırır.
En sık yapılan hata
Dokümanı sahadan kopuk hazırlamak veya yöntem değiştiğinde güncellememek.
Ne değildir?
Yalın standart işle aynı kapsamda değildir. Standart iş; takt, iş sırası ve standart proses içi stoku birlikte ele alır.
İlgili kavramlar
Spagetti diyagramı, insanın veya malzemenin izlediği yolları yerleşim planı üzerinde çizgilerle gösteren analiz aracıdır. Gereksiz hareket ve taşımayı görünür kılar.
Örnek: Operatörün bir çevrimde takım dolabı ile tezgâh arasında yaptığı yürüyüşleri plana çizmek.
Daha fazlaDaha az · Spagetti
Ne işe yarar?
İnsan ve malzeme hareketlerini görünür kılarak yerleşim ve erişim iyileştirmelerini destekler.
En sık yapılan hata
Yalnızca çizgi uzunluğunu azaltıp güvenlik, işlem sırası ve ikmal ihtiyacını dikkate almamak.
Aramanızla eşleşen kavram bulunamadı. Başka bir kelime deneyin.
CONSULTING · TRAINING · COACHING
